"Nước Mỹ sẽ không thể có sự cân bằng tài chính hay tăng trưởng kinh tế vững mạnh nếu chúng ta không cùng nhau hợp sức để chống lại tình hình hiện nay", Chủ tịch Cục Dự trữ liên bang Mỹ Fed, ông Ben Bernanke, nhấn mạnh trước quốc hội.

Cục Dự trữ liên bang Mỹ - Federal Reserve (Fed) - chịu trách nhiệm trực tiếp về tình hình tài chính và kinh tế ở Mỹ. Ảnh: BusinessWeek.

Năm ngoái, chỉ tính riêng mức lãi suất phải trả cho các khoản nợ nước ngoài, Mỹ đã phải chi tới 452 tỷ USD, đứng sau dịch vụ y tế, an ninh xã hội và quốc phòng. Ngay lập tức, các khoản chi khác của chính phủ đã phải cắt giảm và Bộ Tài chính Mỹ đang gặp khó khăn trong việc tìm kiếm những nguồn vay mới.

Sau cuộc cách mạng giành độc lập cách đây hơn hai thập kỷ, Mỹ liên tục phải đi vay tiền từ các nước phát triển để phục vụ, phát triển kinh tế và các hoạt động khác. 75 triệu USD là tổng số tiền Mỹ phải chi trả cho cuộc chiến này. Kể từ năm 1790, mới chỉ một lần duy nhất nước này thoát khỏi cảnh "túng bấn", đó là vào quãng thời gian 1834-1835. Thậm chí, thư ký đầu tiên của Bộ Tài chính Mỹ, ông Alexander Hamilton, đã phải thú nhận "nợ quốc gia, nếu không quá lớn, là một điều may mắn đối với toàn thể người dân chúng tôi".

Hai cuộc chiến tại Iraq và Afghanistan do Mỹ khởi xướng, cùng các gói kích cầu mà Obama và vị tổng thống tiền nhiệm George W. Bush đưa ra đã khiến cảnh nợ nần trở nên trầm trọng hơn. Thậm chí, chiếc "nợ kế" được đặt tại Quảng trường Thời đại Times Square từ năm 1989 (khi đó, Mỹ nợ khoảng 2,7 nghìn tỷ USD) đã phải thay mới do khoản nợ đã vượt quá 10 nghìn tỷ USD vào năm 2008.

Tổng thống Barack Obama đảm bảo, ông sẽ cố gắng cắt giảm một nửa thâm hụt ngân sách. Sự chênh lệch giữa khoản chi và thu của chính phú Mỹ đã lên tới 1,85 nghìn tỷ USD trong 6 tháng đầu năm nay. Ông cho biết, cảnh nước Mỹ phải gồng mình gánh đỡ khoản nợ khổng lồ đã khiến ông "mất ăn mất ngủ" trong thời gian qua.

Trọng trách vực dậy nền kinh tế Mỹ đang đè nặng lên đôi vai của tổng thống Mỹ Barack Obama. Ảnh: AP.

Tính đến ngày 1/7, tổng nợ quốc gia của Mỹ, do Bộ Tài chính nước này tính toán, "chính xác đến từng USD" là 11.518.472.742.288 USD (gần 11.520 tỷ USD). Số nợ này chiếm đến hơn 80% tổng sản lượng quốc nội (GDP) cả năm của kinh tế Mỹ. Tuy tỷ lệ này vẫn thấp hơn 120% trong thời kì Thế chiến thứ II, nhưng tính ra, đó vẫn là một con số không tưởng mà chính phủ nước này khó có thể xoay sở trong một thời gian ngắn.

Theo cơ quan tài chính Peter G. Peterson Foundation, con số hơn 11,5 nghỉn tỷ USD chưa thực sự phản ánh đúng tình trạng nợ nần của Mỹ, do không bao gồm các khoản phải chi đáng kể khác, như y tế, hưu trí và dịch vụ xã hội, ước tính lên tới 45.000 tỷ USD. Như vậy, nếu theo nhận định này, nước Mỹ thực tế đang phải gánh chịu khoản nợ lên tới hơn 56 nghìn tỷ USD, hay 184.000 USD trên mỗi đầu người.

Mức thuế cao hoặc cắt giảm phúc lợi và dịch vụ công cộng, thậm chí là cả hai chính sách gần như chắc chắn sẽ được chính phủ Mỹ áp dụng trong thời gian tới.

Ngoài Mỹ, một số nền kinh tế phát triển khác trên thế giới cũng đang phải đối mặt với các khoản nợ lớn, bao gồm Nhật Bản, Ấn Độ, Pháp, Đức và Canada.